forex trading logo

Dziennik Librus



Grafika losowo

pc080035k.jpg

Szkoła na mapach

Goście

Naszą witrynę przegląda teraz 55 gości 

bip



Strona główna Wiele Historia Wiela
Historia Wiela PDF Drukuj Email
czwartek, 02 stycznia 2014 14:26

Historia Wiela - kalendarium

1352 r. - pierwsze pisemne wzmianki odnoszące się pośrednio do Wiela.

1382 r. - wieś otrzymała od Krzyżaków, zaborców Pomorza Gdańskiego po 1308 r., prawo niemieckie. Przywilej został wydany przez Henryka von Bullendorffa, komtura z Tucholi za zgodą wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego. Wieś posiadała 55 ½ łanów ziemi.

1466 r. – koniec wojny trzynastoletniej. Wiele znalazło się ponownie w granicach państwa polskiego. Leżało na terenie Prus Królewskich, w województwie pomorskim, starostwie tucholskim, w kluczu dóbr kosobudzkim.

1565 r. – Wiele posiadało 45 łanów ziemi. Mieszkali w niej: sołtys, pleban, 7 gburów, ogrodnik, 2 karczmarze. Suma dochodów z Wiela dla starostwa wynosiła wówczas 30 florenów i 12 groszy.

1655-1660 – potop szwedzki. W wyniku działań wojennych, rabunków mieszkańcy Wiela ponieśli dotkliwe straty.

1664 r. – w Wielu mieszkał tylko jeden gbur, dwóch sołtysów, karczmarze, szewc i 3 krawców.

1772 r. – I rozbiór Polski. Wiele znalazło się w granicach państwa pruskiego.

1807 r. – chłopi otrzymali wolność osobistą

1811 r. – edykt królewski, na mocy którego chłopi w Wielu otrzymali prawo do własności ziemi i uwolnienie od powinności. Wytyczanie granic poszczególnych gospodarstw, czyli separacja odbywała się w Wielu w latach 1835-1836 i następnych.

18 maja 1852 r. – Ojciec Św. Pius IX ustanowił odpust i Bractwo Matki Bożej Pocieszenia w Wielu „na wieczne czasy”.

1863–1864 – udział wielewiaków w powstaniu styczniowym.

1879 r. – początek istnienia w Wielu biblioteki ludowej. Bibliotekarzami przez długie lata byli m.in. Piotr Rogala i Franciszek Landowski.

1891 r. – założono w Wielu Katolickie Towarzystwo Nauczycieli (Kathlischer Lehrerverein). Działalność Towarzystwa polegała na samokształceniu w zakresie psychologii, pedagogiki i matematyki.

1894 r. – powstało w Wielu Katolicko-Polskie Towarzystwo Ludowe św. Mikołaja.

1898 r. – Wiele zamieszkiwało 1108 osób, w tym 1055 Kaszubów katolików, 6 Niemców katolików i 3 Niemców ewangelików oraz 29 Żydów.

1904 r. – początek budowy nowego kościoła z inicjatywy ks. Jan Fethke, budowę od 1905 r. kontynuował ks. Józef Szydzik.

1906 r. -  powstał we Wielu Bank Ludowy działający pod kierownictwem jego twórcy księdza Józefa Szydzika. Zadaniem banku było dostarczanie jego członkom taniego kredytu na modernizację gospodarstw, rozwój zakładów i innych przedsięwzięć.

1909 r. Wicek Rogala założył Chór Męski „Żaba”.

1914 r. – wybuchła I wojna światowa. Powołanie do wojska pruskiego otrzymało wielu mężczyzn. Na froncie znalazł się również Wincenty Rogala.

1915 r. – początek budowy Wielewskiej Kalwarii „Ku pomnożeniu większej chwały Bożej i na pamiątkę obecnej wielkiej Wojny”. Jej inicjatorem był ks. Józef Szydzik

1918 r. - w Wielu powstało, jako jedno z pierwszych na Pomorzu, Towarzystwo Młodzieży przekształcone w latach następnych w Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej. W programie Towarzystwa była nauka języka polskiego, muzyki, sport. W 1920 r. powstało także Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej.

1919 r. – wznowił działalność chór męski „Żaba” i zainaugurował swoją działalność teatr kaszubski reżyserowany przez Wicka Rogalę. Wznowiło też swoją działalność Towarzystwo Śpiewu „Cecylia”.

1920 r. – włączenie Pomorza do odrodzonej Polski.  30 stycznia wkroczyli do Wiela Hallerczycy przywitani uroczyście przez księdza J. Szydzika.

1920 r. – powstało wielewskie Towarzystwo Powstańców i Wojaków, przez wiele lat pod kierownictwem ks. J. Wryczy.

1924 r. – wizyta w Wielu prezydenta Rzeczypospolitej Stanisława Wojciechowskiego.

1925 r. – ksiądz Józef Wrycza gościł w Wielu Romana Dmowskiego.

1930 r. – gościł w Wielu generał Józef Haller, aby odwiedzić „dawnego towarzysza broni, czcigodnego ks. pr. Wryczę”.

1930 r. – uroczystość poświęcenia wybudowanego na cmentarzu przykościelnym pomnika Hieronima Derdowskiego.

1939 r. – wybuch II wojny światowej.

5 i 8 grudnia 1939 r. – hitlerowcy zniszczyli wielewskie krzyże, figury i pomniki, także Hieronima Derdowskiego.

6 marca 1945 r. – wyzwolenie Wiela spod okupacji hitlerowskiej.

1945 r. – odradza się życie, odradza się handel, ksiądz Wrycza zakłada spółdzielnię „Nadzieja”, działa piekarnia Jerzego Hapki zaopatrująca okoliczną ludność.

1957 r. – powołany został przez społeczeństwo Komitet Elektryfikacji Wsi, rok później zapaliły się pierwsze żarówki w domach.

1957 r. – odsłonięty został pomnik poety kaszubskiego Hieronima Derdowskiego.

1958 r. – pojawiły się we wsi regularne autobusy PKS.

1959 r. – powstało w Wielu pierwsze na Pomorzu wiejskie koło PTTK.

1970 r. – Wiele otrzymało nowy Ośrodek Zdrowia dzięki staraniom m.in. lekarki Marii Jelińskiej i jej męża Zygmunta.

1974 r. – przy szosie Wiele-Lubnia odsłonięto tablicę pamiątkową na obelisku ku czci poległych i pomordowanych mieszkańców Wiela i okolicy.

1975 r. – gmina Karsin włączona została do województwa gdańskiego.

1976 r. – ukończono budowę Gminnego Ośrodka Kultury Sportu i Rekreacji w Wielu. Pierwszym kierownikiem został Józef Brzeziński.

1978 r. – odbył się pierwszy Turniej Ludowych Gawędziarzy Kaszub i Kociewia.

1982 r. - odsłonięty został przed szkołą pomnik patrona Wicka Rogali. Aktu odsłonięcia dokonał syn Patrona Franciszek Rogala.

Opracowano na podstawie książki Józefa Borzyszkowskiego „Wielewskie góry”.

 


Stworzone dzięki Joomla!. Designed by: free Joomla themes html linux hosting Valid XHTML and CSS.